Tem nhãn cà phê OCOP: Quy định pháp lý và giải pháp chuẩn hóa

Trong quá trình triển khai Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), nhiều hợp tác xã (HTX) và cơ sở sản xuất cà phê gặp khó khăn không nằm ở chất lượng sản phẩm, mà ở việc chuẩn hóa tem nhãn, bao bì và thông tin truy xuất nguồn gốc.

Thực tế cho thấy, tem nhãn không chỉ là yếu tố nhận diện sản phẩm, mà còn là căn cứ pháp lý bắt buộc, nội dung chấm điểm trong bộ tiêu chí OCOP và là điều kiện để sản phẩm cà phê lưu thông hợp pháp, tiếp cận thị trường hiện đại.

Bài viết này tổng hợp khái niệm – vai trò – quy định pháp lý và định hướng chuẩn hóa tem nhãn cà phê OCOP, phục vụ HTX, cơ sở sản xuất và công tác quản lý Chương trình OCOP.

Tem nhãn cà phê OCOP là gì ?

Tem nhãn cà phê OCOP là nhãn hàng hóa được thiết kế, in ấn và gắn trực tiếp trên bao bì thương phẩm của các loại cà phê (cà phê nhân, cà phê rang xay, cà phê hòa tan, cà phê túi lọc…).

Khác với tem nhãn thông thường, tem nhãn OCOP phải đảm bảo song hành hai yếu tố:

• Tuân thủ quy định pháp luật: Đáp ứng Nghị định 43/2017/NĐ-CP và Nghị định 111/2021/NĐ-CP về nhãn hàng hóa.
• Phù hợp tiêu chí OCOP: Thể hiện được thứ hạng sao (3 sao, 4 sao, 5 sao) và các đặc trưng vùng miền theo bộ tiêu chí đánh giá sản phẩm OCOP quốc gia.

Những nội dung bắt buộc phải có trên tem nhãn cà phê OCOP

Để vượt qua vòng đánh giá phân hạng và đưa sản phẩm vào hệ thống siêu thị hay xuất khẩu, tem nhãn cà phê OCOP cần thể hiện đầy đủ và chính xác các thông tin sau:

1. Tên hàng hóa Tên sản phẩm phải được in ở vị trí dễ thấy, kích thước chữ lớn nhất. Ví dụ: Cà phê Rang xay Robusta, Cà phê Hòa tan 3in1…

2. Tên và địa chỉ tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hóa Ghi rõ tên Hợp tác xã, Doanh nghiệp hoặc Hộ kinh doanh sản xuất, kèm theo địa chỉ đăng ký kinh doanh chính xác.

3. Xuất xứ hàng hóa Đối với sản phẩm OCOP, việc ghi rõ xuất xứ (Ví dụ: Sản xuất tại Đắk Lắk, Việt Nam) là yếu tố quan trọng để khẳng định giá trị nông sản địa phương.

4. Định lượng Khối lượng tịnh (Net Weight) của sản phẩm (ví dụ: 500g, 250g).

5. Ngày sản xuất và Hạn sử dụng Phải được in rõ ràng, không tẩy xóa. Đối với cà phê, đây là yếu tố người tiêu dùng cực kỳ quan tâm để đánh giá độ tươi ngon.

6. Thành phần và Chỉ tiêu chất lượng

• Thành phần: Ghi rõ tỷ lệ (ví dụ: 100% Robusta, hoặc 70% Robusta – 30% Arabica).

• Chỉ tiêu chất lượng chủ yếu: Độ ẩm, hàm lượng Caffeine…

7. Thông tin cảnh báo Các lưu ý về an toàn sức khỏe (nếu có) hoặc hướng dẫn bảo quản để giữ hương vị tốt nhất.

8. Biểu trưng OCOP và hạng sao Đây là dấu hiệu nhận biết đặc trưng. Tem nhãn cần dành vị trí trang trọng để in logo OCOP và số sao đạt được (sau khi đã có quyết định công nhận).

Mục đích sử dụng tem nhãn trong hồ sơ OCOP

Trong hồ sơ đánh giá, xếp hạng OCOP, tem nhãn được sử dụng để:

• Chứng minh tính hợp lệ của sản phẩm theo quy định pháp luật

• Thể hiện mức độ hoàn thiện về bao bì, nhãn mác

• Bảo đảm sự thống nhất giữa sản phẩm thực tế và hồ sơ OCOP

Tem nhãn được chuẩn hóa giúp:

• Thuận lợi cho hội đồng OCOP trong quá trình thẩm định

• Hạn chế việc chỉnh sửa, bổ sung hồ sơ

• Tăng khả năng đạt xếp hạng sao OCOP phù hợp

Đọc thêm: Vietlabel cung cấp dịch vụ in tem nhãn OCOP cà phê

Vai trò của tem nhãn đối với sản phẩm cà phê OCOP

Tem nhãn là căn cứ pháp lý khi sản phẩm lưu thông

Tem nhãn là điều kiện bắt buộc để sản phẩm cà phê được:

• Lưu thông hợp pháp trên thị trường

• Tham gia hội chợ, triển lãm, kết nối tiêu thụ

• Đưa vào hệ thống phân phối chính thống

Đồng thời, tem nhãn là căn cứ để cơ quan quản lý thực hiện kiểm tra, hậu kiểm và xác định trách nhiệm của đơn vị sản xuất.

Tem nhãn trong đánh giá, xếp hạng sao OCOP

Trong bộ tiêu chí OCOP, bao bì và nhãn mác là nội dung chấm điểm trực tiếp, phản ánh:

• Mức độ hoàn thiện sản phẩm

• Tính minh bạch thông tin

• Khả năng thương mại hóa

Tem nhãn không đạt yêu cầu có thể làm giảm điểm hoặc kéo dài thời gian thẩm định.

Đọc thêm: Vietlabel – Đơn vị in tem nhãn sản phẩm chuyên nghiệp tại TP.HCM

Tem nhãn và khả năng thương mại hóa sản phẩm cà phê

Tem nhãn được thiết kế, in ấn bài bản giúp sản phẩm:

• Dễ nhận diện thương hiệu

• Tạo niềm tin cho người tiêu dùng

• Thuận lợi khi phân phối qua siêu thị, cửa hàng đặc sản, sàn thương mại điện tử

Quy định pháp lý áp dụng đối với tem nhãn cà phê OCOP

Theo quy định về nhãn hàng hóa, mọi sản phẩm cà phê lưu thông trên thị trường đều phải có nhãn thể hiện đầy đủ các nội dung bắt buộc.

Đối với sản phẩm cà phê OCOP, tem nhãn phải bảo đảm:

• Thông tin ghi trên nhãn trung thực, chính xác, không gây hiểu nhầm

• Nhãn được gắn trực tiếp trên bao bì thương phẩm

• Nội dung thể hiện rõ ràng, dễ đọc, không bị che khuất

Các nội dung bắt buộc trên tem nhãn cà phê bao gồm:

• Tên sản phẩm

• Tên và địa chỉ tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về sản phẩm

• Xuất xứ hàng hóa

• Thành phần cấu tạo

• Khối lượng tịnh

• Ngày sản xuất, hạn sử dụng (nếu có)

• Hướng dẫn bảo quản, sử dụng

Việc thiếu hoặc ghi sai các nội dung này có thể dẫn đến vi phạm quy định pháp luật về nhãn hàng hóa, ảnh hưởng trực tiếp đến hồ sơ OCOP và quá trình lưu thông sản phẩm.

Yêu cầu theo pháp luật về an toàn thực phẩm đối với cà phê OCOP

Cà phê là sản phẩm thực phẩm, do đó tem nhãn cà phê OCOP phải đáp ứng các yêu cầu của pháp luật về an toàn thực phẩm, cụ thể:

• Không sử dụng thông tin, hình ảnh gây hiểu nhầm về công dụng sản phẩm

• Không sử dụng các từ ngữ mang tính điều trị, chữa bệnh

• Nội dung ghi trên tem nhãn phải thống nhất với hồ sơ công bố chất lượng, tự công bố sản phẩm (nếu có)

Đọc thêm: Tiêu chí chấm điểm OCOP 3–4–5 sao | Giải pháp in tem nhãn chuẩn OCOP từ Vietlabel

Tem nhãn là căn cứ để cơ quan quản lý:

• Thực hiện kiểm tra, hậu kiểm

• Xác định trách nhiệm của đơn vị sản xuất khi xảy ra sự cố liên quan đến chất lượng, an toàn thực phẩm

Trách nhiệm pháp lý của HTX và cơ sở sản xuất cà phê

Theo quy định pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, HTX và cơ sở sản xuất cà phê có trách nhiệm:

• Bảo đảm chất lượng sản phẩm phù hợp với thông tin đã ghi trên tem nhãn

• Chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung đã công bố

• Thường xuyên rà soát, cập nhật tem nhãn khi có thay đổi về sản phẩm hoặc quy định pháp luật

Trong trường hợp tem nhãn không đúng quy định, đơn vị sản xuất có thể:

• Bị yêu cầu chỉnh sửa, thu hồi sản phẩm

• Gặp khó khăn khi tham gia đánh giá OCOP

• Bị ảnh hưởng đến uy tín và khả năng phát triển thị trường

Đọc thêm: Vietlabel chuyên in tem nhãn trà sữa, cà phê

Các yêu cầu về bao bì, nhãn mác trong bộ tiêu chí đánh giá sản phẩm OCOP

Trong bộ tiêu chí đánh giá và phân hạng sản phẩm OCOP (Chương trình mỗi xã một sản phẩm), nhóm tiêu chí về “Sức mạnh cộng đồng và Marketing” chiếm tỷ trọng điểm số rất lớn. Trong đó, bao bì và nhãn mác không chỉ là vật chứa đựng mà là yếu tố then chốt quyết định khả năng thương mại hóa và nâng cao giá trị sản phẩm.

Dưới đây là các yêu cầu cụ thể về bao bì, nhãn mác mà các chủ thể OCOP cần tuân thủ để đạt được thứ hạng sao cao (3 sao, 4 sao, 5 sao).

Tính hoàn thiện và quy cách đóng gói

Đây là yêu cầu cơ bản nhất để sản phẩm được chấp nhận tham gia đánh giá. Bao bì phải đảm bảo chức năng bảo vệ sản phẩm trong quá trình vận chuyển, bảo quản và trưng bày.

• Chất lượng bao bì: Vật liệu làm bao bì phải an toàn, không tương tác hóa học làm biến đổi chất lượng sản phẩm (đặc biệt đối với thực phẩm, đồ uống).

• Sự tiện dụng: Bao bì cần được thiết kế để thuận tiện cho người tiêu dùng trong việc cầm nắm, mở hộp, sử dụng và bảo quản sau khi mở (ví dụ: túi zip, nắp vặn, hộp có quai xách).

• Kích thước phù hợp: Tỷ lệ giữa bao bì và sản phẩm phải cân đối, tránh tình trạng bao bì quá to gây lãng phí hoặc quá nhỏ gây chèn ép sản phẩm.

Tuân thủ quy định pháp luật về ghi nhãn

Sản phẩm OCOP là sản phẩm hàng hóa lưu thông trên thị trường, do đó bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về nhãn mác theo Nghị định 43/2017/NĐ-CP và Nghị định 111/2021/NĐ-CP của Chính phủ.

Trên tem nhãn phải thể hiện đầy đủ, chính xác và trung thực các nội dung bắt buộc:

• Tên hàng hóa.

• Tên và địa chỉ của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hóa.

• Xuất xứ hàng hóa.

• Định lượng, ngày sản xuất, hạn sử dụng.

• Thành phần, thông số kỹ thuật, thông tin cảnh báo.

• Mã số mã vạch (đã đăng ký và quét được).

Nếu thiếu một trong các thông tin này, sản phẩm sẽ bị trừ điểm rất nặng hoặc không đủ điều kiện tham gia phân hạng.

Tính thẩm mỹ và mức độ tinh xảo

Đối với các sản phẩm muốn đạt hạng 4 sao hoặc 5 sao, tiêu chí thẩm mỹ đặt ra yêu cầu rất cao.

• Thiết kế chuyên nghiệp: Tem nhãn và bao bì phải có bố cục hài hòa, màu sắc đặc trưng, phông chữ dễ đọc và hình ảnh sắc nét. Thiết kế cần thể hiện được bản sắc địa phương nhưng vẫn mang nét hiện đại, phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng.

• Chất lượng in ấn: Tem nhãn không được nhòe, mờ hay bong tróc. Các kỹ thuật gia công như ép kim, cán màng, phủ UV cục bộ được khuyến khích sử dụng để tăng vẻ sang trọng cho sản phẩm quà biếu.

Tiêu chí về vật liệu thân thiện với môi trường

Trong bộ tiêu chí OCOP mới (giai đoạn 2021-2025), việc sử dụng bao bì thân thiện môi trường là một điểm cộng lớn. Hội đồng đánh giá khuyến khích các chủ thể:

• Hạn chế sử dụng túi nilon, nhựa dùng một lần.

• Ưu tiên sử dụng các vật liệu có khả năng tái chế hoặc phân hủy sinh học như: Giấy Kraft, giấy carton, thủy tinh, gỗ, tre nứa, lá…

• Xu hướng in tem nhãn trên giấy hoặc các loại decal dễ phân hủy đang được đánh giá cao hơn so với decal nhựa khó phân hủy.

Khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng

Sản phẩm OCOP đề cao tính minh bạch. Trên bao bì, tem nhãn phải tích hợp các giải pháp công nghệ để người tiêu dùng kiểm chứng thông tin:

• Mã QR Code: Khi quét mã, khách hàng phải thấy được các thông tin chi tiết về quy trình sản xuất, vùng nguyên liệu, chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm (VietGAP, ISO, HACCP…).

• Câu chuyện sản phẩm: Bao bì nên có không gian để tóm tắt câu chuyện về nguồn gốc, truyền thống văn hóa hoặc quy trình làm ra sản phẩm, giúp gia tăng cảm xúc cho người mua.

Quy định về sử dụng biểu trưng (logo) OCOP trên tem nhãn cà phê

Biểu trưng OCOP không được sử dụng tùy tiện.

Chỉ khi sản phẩm cà phê:

• Đã được cơ quan có thẩm quyền công nhận đạt OCOP

• Có quyết định xếp hạng sao cụ thể

thì mới được phép:

• In và thể hiện logo OCOP trên tem nhãn, bao bì

• Ghi rõ số sao OCOP tương ứng với quyết định công nhận

Việc sử dụng logo OCOP khi chưa được công nhận hoặc sử dụng không đúng quy định có thể bị yêu cầu:

• Gỡ bỏ, chỉnh sửa tem nhãn

• Thu hồi sản phẩm đã lưu thông

Đọc thêm: Vietlabel cung cấp giải pháp in tem nhãn OCOP đồ uống

Tem QR truy xuất nguồn gốc, nội dung được khuyến khích trong OCOP

Theo định hướng phát triển OCOP gắn với chuyển đổi số:

• Tem QR truy xuất nguồn gốc không bắt buộc trong mọi trường hợp,

• Tuy nhiên được khuyến khích triển khai, đặc biệt đối với sản phẩm cà phê.

Việc áp dụng tem QR giúp:

• Minh bạch thông tin vùng trồng, quy trình sản xuất

• Hỗ trợ công tác quản lý, kiểm tra

• Nâng cao uy tín và giá trị sản phẩm cà phê OCOP

Vietlabel – Giải pháp tem nhãn OCOP cho sản phẩm cà phê

Vietlabel là đơn vị cung cấp giải pháp thiết kế và in tem nhãn OCOP, tập trung hỗ trợ HTX và cơ sở sản xuất cà phê trong việc:

• Tư vấn nội dung tem nhãn đúng quy định

• Chuẩn hóa tem nhãn phù hợp hồ sơ OCOP

• Thiết kế – in tem nhãn rõ ràng, bền, dễ ứng dụng

• Hỗ trợ triển khai tem QR truy xuất nguồn gốc

Mục tiêu là góp phần hỗ trợ các chủ thể OCOP chuẩn hóa sản phẩm từ nền tảng, nâng cao hiệu quả triển khai Chương trình OCOP và phát triển bền vững.

Tem nhãn cà phê OCOP không chỉ là yêu cầu hình thức, mà là yếu tố cốt lõi quyết định khả năng đi xa của sản phẩm. Việc triển khai tem nhãn đúng quy định – đồng bộ – minh bạch sẽ giúp sản phẩm cà phê OCOP:

• Tuân thủ pháp luật

• Đạt hiệu quả đánh giá, xếp hạng

• Nâng cao giá trị và uy tín trên thị trường

Đọc thêm: Vietlabel chuyên in tem nhãn OCOP dược liệu chuyên nghiệp

CÔNG TY CỔ PHẦN SẢN XUẤT THƯƠNG MẠI VIETLABEL

Điện thoại (M): (+84) 086 896 8089
Email (E): thien@vietlabel.com.vn
Địa chỉ (F): 266/6 Lê Thị Riêng, Phường Thới An, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam
Website (W): vietlabel.com.vn – vietlabel.vn